دوشنبه 15 تیر 1383

 گفت و شنودي نیم رخ با كاظم هژير آزاد رئيس انجمن بازيگران تئاتر

اطلاع رساني، تبليغات و مديريت تئاتر ضعيف است

اشاره:

تئاتر در سالی که گذشت فراز و نشیب‌های زیادی را پشت سر گذاشت و در سال جدید به لطف خدا و یاری مسئولان شاهد تغییر و تحولات چشمگیری در عرصه هنر نمایش هستیم.

به همین دلیل بخش تئاتر نیم‌رخ در نظر دارد، علاوه بر انعکاس اخبار و رویدادهای تئاتر ایران و جهان به تخلیل فاهیم و اتفاقات جدید تئاتر ئ نمایشهای روی صحنه از دیدگاه صاحب‌نظران و منتقدان، اساتید و مسئولان امر بپردازد.

بر هیمن اساس از همین شماره اول، نظرات یکی از بازیگران عرصه تئاتر را که در حال حاضر در سمت ریاست انجمن بازیگران خانه تئاتر فعال است منعکس می‌کنیم و این پرونده را با درج دیدگاه‌های دیگر هنرمندان در هر شماره پی می‌گیریم.

تماشای تئاتر باید در سبد تئاتر از دبستان، تبلیغات درست، سالهانی مناسبع حمایت‌های مستمر و …

مر‌تواند تئاتر کشور را شکوفا کند

× برای آشنایی بیشتر خوانندگان نیم‌رخ با شما، لطفا بیوگرافی کاملی از خود و کارهایتان بیان کنید.

ـ کاظم هژیر آزاد هستم، و از سال 138 با طی کلاسهای آموزشی اناهیتا با ئاتر آشنا شدم. با گروه مذکور طی 12 سال همکاری چندین کار نمایشی انجام دادیم. از سال 62 وقتی گروه منحل شد، در تلویزیون و سینما و تئاتر به فعالیت پرداختم که مجموعا 35 سسال است کار هنری انجام می‌دهم. من بیشتر به تئاتر فکر می‌کنم و دوست دارم که هنرپیشه تئاتر باشم و در یک گروه منسجم تئاتری کار کنم. البته قبلا گروهی خوب و منسجم داشتیم، ولی به علت مناسب نبود شرایط و اینکه گروههای ازاد زیاد اجزه کار نداشتند، زیاد موفق نبودیم پس از انقلاب وانستیم از این مفر آزادی استفاده کنیم. از سال 58 کارهایی مثل قیام در هاییتی، ابن‌سینا، یاداوران سوسنگرد، عملیات بلولایت که مربوط به تسخیر لانه جاسوسی بود و … را کار کردیم.

× لطفا در مورد تشکیل انجمن بازیگریان تئاتر وچگونگی شروع کار صحبت کنید؟

ـ سابقه انجمن برمی‌گردد به وجود تئاتر و تولید تئاتر؛ از زمانی که تولید تئاتر مطرح شد و تشکیل‌هایی به وجود آمد که تئاتر کار می کردند، ضرورت وجود تشکل صنفی هم مطرح شد. مثلا سالهای 20 تا 32 تئاترهای خصوصی در لاله‌زار فعال بودند مثل سعدی، فردوسی، فرهنگ و غیره که تشکلهای هنری به دلیل ضرورتهای روز اجتماعی در آنجا شکل گرفت و بعدها سندیکا هم تشکیل شد. در سال 27 به خاطر ترور ناسرانجام شاه و دخالت احزاب، این فعالیتها سرکوب شد و در سال 32 با کودتای 28 مرداد تشکلهای صنفی کاملا منهدم شد و دولت کودتا تصمیم گرفت تئاتر را فقط به طور دولتی اداره کند و تمام نهادها دولتی شد و کسی اجزاه فعالیت آزاد نداشت. دولت وزارت فرهنگ و هنر را درست کرد، اداره تئاتر تأسیس کردع هنرهای دراماتیک را راه انداخت و شروع کرد به استخدام هنرمندان به صورت کارمند. در اواخر سلطنت دولت شاه در سال 57 ما دوره سندیکا را فقط یک بار برگزار کریدم که انهم مربوط به سندیکای سینما بود. حرکت سندیکایی تئاتر که در سال 47 ایحاد شد به دلایل نامعلومی متوقف ماند تا رسید به انقلاب 57 و شرایطی به وجود آمد که بخش آزاد تئاتر تشکیل یافت     و در همین زمان، ضرورت تشکیل سندیکا مطرح شد.

اساسنامه درست شد و سندیکا شکل گرفت، اما متاسفانه دخالتهای احزاب و گروههای سیاسی نگذاشت به حیات خود ادامه دهد و سندیکا تعطیل شد و طبق قانون اساسی کشور شوراها تشکیل شد و تجمع خانه هنرمندان هم حاصل همین دوران است.

خانه هنرمندان متشکل از چنیدین خانه است که یکی از آنها خانه تئاتر است که خود آن هم از چندین انجمن شکل گرفته که ییک از آنها انجمن بازیگران است. هشت یا نه انجمن در حانه تئاتر عضویت دارندع دلیل به وجود آمدن این صفوف این است که اعضا احساس کردند، منافع آنها ایجاب می‌کند که دور هم جمع شوند و د راداره امور خودشان شرکت داشته باشند منافعشان ایجاب می کند که خواسته‌های خود را به اطلاع عموم و مسئولان برسانند. و همچنین طرحا و پیشنهادات خود ار به دولت ارایه دهند و دولت هم موظف است که هب آنها رسیدگی کند. ما واقعا اگر تئاتر مردمی می خواهیم باید از انحصار کامل دولت دربیاییم و خود تئاتریها باید آن را بچرخانند و مدیریت کنند. ما باید از جاهایی که دارای تئاتر خوباست استفاده کنیم و به صورت نیمه خصوصی تئاتر را اداره کنیم. هدف انجمن نیمه خصوصی تئاتر ار اداره کنیم. هدف انجمن همکاری و ارایه پیشنهاد به دولت است تا به مسئولان دولتی به توافق برسد و سه بخش دولتی، خصوصی و نیمه خصوصی را رد تئاتر تشکیل دهد و منافع تئاترها را توسط یک موسسه یا یک نهاد تامین کند. انجمن می‌تواند نقش دفاع از حقوق صنفی عوامل خودش را داشته باشد.

تئاتر در کشور ما نتوانسته مخاطبان زیادی را جذب کند، در صورتی خصوصی شدن جذب مخاطب هم تغییر خواهد کرد؟ و آیا خودش می‌توان تأمین بودجه کند؟

ـ برخلاف نظر شما، من معتقدم که مردم ما را تئاتر خوب ارتباط برقررا می‌کنند، منتهی اطلاع‌رسانی و تبلیغات و مدیریت ضعیف است. مجموعه انیها ضعیف عمل می‌کنند، تئاتر مثل هر کالای دیگری که به مردم عرضه می‌شود، بایستی شناسنامه داشته باشد، تعداد تحصیلکرده‌های ما در این مملکت کم نیستند 70 سال است که دانشگاه فارق‌التحصیلان بیون می دهد، این توهین است که بگوئیم تئاتر مخاطب ندارد. این حرف یعنی اینکه ما 70 سال است نتوانسته‌ایم روشنفکرانی تربیت کنیم که تئاتر دوست داشته باشند، نه اصلا این طور نیست ! ما معتقدیم، آن کسانی که از این دانشکده ها فارغ‌التحصیل شده و یا الان صاحب منصبی و پست و مقامی هستند و هر کدام خانواده‌ای دارند، اینها جزء مشتریهای تئاترند و بخشی از مخاطبان تئارت را تشکیل می‌دهند. منهی بخش مدیریت باید اینها را چذب کند. ما باید اولا سالنهای قاب لقبولی داشته باشیم که از نظر رفاهی بتواند جوابگوی این تماشاگر باشد. سال قابل قبول و احترام در درجه اول، وقتی شما وارد محیطی مس‌شوید، باید فروشنده تسهیلاتی را برای شما مهیا کند. این تسهیلات می تواند شامل جنبه‌های تخفیف، تزیین و رفاهی باشد. و دوم اینکه باید از کودکی با تئاتر آشنا شویم. باید در دبستانها، دبیرستانها و دانشگاهها تسهیلات استفاده از تئاتر را اریه دهیم. کلا برای آشنایی با ادبیات فارسی باید به دست اندرکاران آنها یارانه بدهیم تا علاقه‌مندان به تئاتر بیایند و نمایشها را ببینند. آنها از این راه طریقه صحیت کردن و فن بیان را یاد می گیرند و با هنر تئاتر و آثار ادبی ارتباط پیدا می‌کنند همین دانش آموزان و آوردن آنها به تئاتر با تهیه بلیت مجانی یا با تخفیف، مدیریت خوب می‌خواهد. چه بسا که همین جوانها در آینده مشتریان پروپاقرص تئاتر شوند. من پیشنهادم این است که مسئولان آموزش و پروورش در متون اموزشی خود فصلی را در ارتباط با مقوله هنر بازکنند. و در صورتی که دانش آموز یا دانشجو به صورت عملی با این هنر آشنا شود نمره قبولی بگیرد. که شامل همه هنرها می تواند باشد و وقتی از هنر رئالیزم و ناتورالیزم و پست مدرنیزم صحبت می‌شود، چون تجربه کرده و می‌شناسد با آن ارتباط برقرار می‌کند و از تئاتر لذت می‌برد. تلویزین هم باید برای هنر خرج کند و این کالای فرهنگی را معرفی کند؛ ولی متأسفانه خودش را کنار کشیده است!

 ×در زمینه تبلیغات برای تئاتر رد چه وضعیتی هستیم؟

هیچ! عملا هیج تبلیغاتی نداریم نه در مطبوعات و نه در دیگر رسانه‌های عمومی. ببینید شما لاان تئاتر را می بینید و به طور اتفاقی از آن خوشتان می‌اید. اما اگر قبلا خلاصه‌ای از آن تئاتر را می دانستید. اسامی هنرمندان و سبک و روش آن تئاتر، نام نویسنده و کارگردان از طریق مطبوعات و رسانه‌های تصویری اطلاع‌رسانی شده بود،‌جو خوبی برای انتخاب، دیدن یا ندیدن ان نمایش به وجود می‌آمد، مثل سینما که به خاطر ستاره فیلم یا سبک کارگردان جذب آن می‌شوید، ولی تئاتر هیچ گونه تبلیغات خاص ندارد جز چند تابلو در اطراف تئاتر شهر که فقط گویای نام نمایش و کارگردان است.

×عضویت در انجمن بازیگران تئاتر تابع چه شرایطی است؟

ـ کسانی که روی صحنه رفته اند، می‌توانند بیایند انجمن و عضو شوند. من فقط درباره انجمن بازیگران تئاتر صحبت می‌کنم، انها با سه کار که جنبه حرفه‌ای و قابل قبول داشته باشد عضو وابسته می شوند و اگر پنج کار حرفه‌ای و نقش اساسی داشته باشند، عضو پیوسته می‌شوند.

× خانه هنرمندان تئاتر هم مثل خانه سینما دارای تشکل های بسیاری است.نام برخی از تشکلها ئ دایره فعالیتشان را بگویید؟

ـ بله، قبلا هم اشاره کردم در خانه تئاتر هشت تشکل درایم، در واقع هشت صنف درایم. این صنوف موضوع کارشان متفاوت است و به شرح زیرند:

انجمن کارگردانها، بازیگران، طراحان صحنه، عروسکها، نمایشنامه نویسان، گریم، نمایشهای خیابانی و مدرسان و پژوهشگران و خانه عکسان

× تا چه حد در سال جدید به رونق تئاتر امیدوار هستید؟

ـ من شخصا آدم امیدواری هستم. در هر شرایطی نگاهم به قضایا مثبت اس و فکر می‌کنم روح سازندگی در مسئولان وجود دارد، ولی راه و روش ممکن استمتفاوت باشد بعضی از روشها سریعتر به مقصد می‌رسد و بعضی روشها کندتر، ولی قصد و نیت یکی است. ما باید امیدوارانه به دنبال طرح‌های خود برویم. باید از لگوهای خوب و کارشناسان امر نمایش استفاده کنیم.

× شما به عنوان یی از دست‌اندرکاران تئاتر کشور، چه پیشنهادی در راه رونق و جذب مخاطب برای تئاتر دارید؟

ـ من یکی از زحمتکشهای تئاتر هستم و آروز دارم که روی صحنه باشم. حالا بد روزگار مرا کشانده به این طرف که بیایم به سمائل صنفی خودم و همکارانم فکر کن و رد جهت رفاه آنها تلاش کنم. و یان بر می‌گردد به امیدواری خودم که بتوانم قدمی برای صنف برادارم و طرح‌هایی را ارایه دهم که قدمی برای بهبود صنف خودمان بردارم.

من معتقدم این مساله وابسته هب چندین امر است. مخاطب را باید پرورش دهیم از سنین مدرسه و گروههای تئاتر باید به مدارس بروند یا دانش‌آموزان را سدته جمعی برای تماشای تئاتر بیاورند. مدیران مدارس تئاتر ها را ببینند و انتخاب کنند. چه تئاتری به درد دانش‌آموزان می خورد انها را بیاورند تا تئاتر ببینند و اصولا جنبه‌های تبلیاتی باید ایجاد شود.

× به تازگی تئاترهای ما مجددا به خارج از کشور هم اعزام می شوند، آیا در رابطه با بودجه مشکلاتی ندارند؟ اصلا زیر نظر کدام مجموعه این سفرها انجام می شود؟

ـ این سفرهای خارجی در مجموع مربوط است به سیاستهای فرهنگی و اتباطات بین کشورها که حرکتی ماسب است و زیرا ما می خواهیم که جهانیان فرهنگ ملکت ما را بشناسند و فکر می کنم این سفرها مناسب و مفید است و باید آن را ادامه دهیم. وزارت ارشاد اسلامی بخشی از بودجه این کار را تامین می‌کند.

× برای نهادینه کردن تئاتر چه باید کرد؟

ـ نهادینه کردن تئاتر به این معنا است که رفتن به تئاتر جزو عادات روزمره ما شود. مثل هر امر تفننی که رد زندگی داریم، مثل بستنی خوردن، کوه رفتن، پارک رفتن، بازی کردن و چیزهای مفید که برای بدن و روحمان لازم است. تماشای تئاتر هم باید در سبد هزینه‌هایمان قرار بگیرد. یک بخش این نهادینه شدن هب کمکهای دولت بر می گردد تا اقشار متوسط و پایین جامعه بتوانند از تئاتر استفاده کنند. مدیریت و برنامیه‌ریزی هم باید صحیح باشد تا تئاتر نهادینه شود.

× انتخاب میر و نمایند iTi      در کشور به عهده  چه کسی یا چه کسانی است و هزینه عضویت ان نماینده از کجا تامین  می‌شود؟

ـ تا جایی که من اطلاع دارم مرکز ملی تئاتر یا همان  iTi     مرکزی است در یونسکو. همه دولتها به تناسب شرایط مملکتشان می توانند عضوiTi      شوند، حتی گروههای خصوصی هم می توانند عضو شوند.

بعد از انقلاب اقای اسکویی رئیس iTi      شد، مدتی بعد فعالتشان متوقف شد و بعد آقای شریف خدایی رئیس iTi      شد. زمانی که آقای اسکویی رئیس  iTi     بود، پنج هزار دلار در سال هزینه عضویتشان بود، الان نمی‌دانم چقدر شده، ول یهب طور یقین مبلغی باید پرداخت شود.

× در پایان اگر حرفی دارید به صحبتهای خود اضافه منید؟

ـ فقط امیدوارم مسئولان محترم جمهوری اسلامی در مسیر پیشرفت و اصلاح جامع و ارتقای فرهنگ و هنر کشور به کراشناسان هر حوزه مراجعه کنند و از آنها طرح توسعه و پیشنهاد بخواهند. تئاتر در این زمینه اهل فن زیاد دارد که باید از آنها استفاده بهینه کرد.